سيد علي اكبر قرشي

214

قاموس قرآن ( فارسي )

خواجه نصير طوسى رحمه اللَّه در « تجريد » فرموده : احباط باطل است كه مستلزم ظلم است و نيز خدا فرموده : * ( فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَه ) * علَّامه رحمه اللَّه در شرح آن فرموده : جماعتى از معتزله باحباط و تكفير قائل شده‌اند ، معنى احباط و تكفير آنست كه ثواب متقدّم انسان با گناهيكه بعدا كرده از بين ميرود و يا گناهان قبلىاش با ثواب بعدى ساقط ميگردد ، ولى ارباب تحقيق اين قول را ردّ كرده‌اند ، دليل بطلان اين سخن آنست : كسى كه گناهش بيش از ثواب است اگر ثوابش از بين برود مانند كسى خواهد بود كه عمل خوبى نكرده است و اگر حسناتش بيشتر باشد مانند كسى خواهد بود كه گناهى از او سر نزده است و نيز خداوند فرموده : * ( فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَه . وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه ) * اين كلام دليل آنست كه هيچ يك از خير و شرّ حبط و باطل نخواهد شد . مرحوم مفيد در اوائل المقالات تحت عنوان « القول فى تحابط الاعمال » فرموده : ميان معاصى و طاعات و ميان ثواب و عقاب تحابطى نيست اين عقيدهء جماعتى از اماميّه و مرجئه است ولى بنو نوبخت قائل بتحابطاند و در اين عقيده موافق معتزله‌اند . مجلسى رحمه اللَّه در بحار ج 5 ص 332 فرموده : مشهور ميان متكلَّمين اماميّه آنست كه احباط و تكفير باطل است . در كتاب « ساختمان آيندهء انسان » ص 16 راجع به اين مطلب بحث شده از تفسير تبيان نقل كرده كه : آن قول اماميّه است به تفسير تبيان مراجعه شد كه شيخ مرحوم آن را قول اماميّه ميداند . نگارنده : فصل تحابط را در اين كتاب بعد از مطالعهء كتاب « ساختمان آيندهء انسان » ، باز كردم و از آن استفاده نمودم ، حيف كه اين گونه مسائل هر قدر تحقيق شود باز بطور كلَّى از ابهام خارج نميشويم ،